Litoŭskija daśledčyki: Michał Kleafas Ahinski naradziŭsia ŭ Žamojci, a nie ŭ Polščy
11.02.2025 / 10:12
U mietryčnaj knizie adnaho z žamojckich kaściołaŭ adšukalisia siensacyjnyja źviestki pra aŭtara znakamitaha pałaneza.
Michał Kleafas Ahinski i stary kaścioł u Sałantach. Kałaž: Naša Niva
Zapis ab chryščeńni znakamitaha kampazitara i dziaržaŭnaha dziejača vyjaviŭ u mietryčnych knihach Sałanckaha kaścioła Paŭlus Vaniuchinas, staršynia praŭleńnia Instytuta hienieałohii, hieraldyki i vieksiłałohii i dyrektar Akademii hieraldyki. Pra heta paviedamlaje vydańnie 15min.
Uschvalavany svajoj znachodkaj, Vaniuchinas unačy źviazaŭsia z dyrektaram Muzieja historyi kultury Ahinskich u Retavie Vitasam Rutkaŭskasam, a taksama dasłaŭ kopiju zapisu doktarcy Ramunie Šmihielskicie-Stukienie, namieśnicy dyrektara pa kultury i navucy Pałaca vialikich kniazioŭ u Vilni.
«Hetaja infarmacyja nievierahodnaja, navat, skazaŭ by, siensacyjnaja — takaja histaryčnaja fihura naradziłasia ŭ našym krai», — adhuknuŭsia na znachodku Rutkaŭskas.
Ź mietryki vynikaje, što narodžany 25 vieraśnia 1764 hoda ŭ vakolicach Sałantaŭ (ciapier heta Kłajpiedski paviet na samym zachadzie krainy) Michał Kleafas Ahinski, byŭ achryščany 29 vieraśnia adnoju vadoju ŭ miascovym kaściole Uniebaŭziaćcia Najśviaciejšaj Dzievy Maryi.
Zapis pra chrost Michała Kleafasa Ahinskaha ŭ mietryčnaj knizie naradžeńniaŭ za 1758—1765 hh. kaścioła Uniebaŭziaćcia Najśviaciejšaj Panny Maryi ŭ Sałantach ad 29 vieraśnia 1764 hoda. Fota: UAB «BNS»
Zapis zrobleny na łacinskaj movie (pierakład ź litoŭskaha pierakładu):
«Ja, toj ža [ałtaryst Sałantaŭskaha kaścioła Michał Simanovič], achryściŭ niemaŭla, nazvanaje Michałam Kleafasam, narodžanaje 25 vieraśnia, syna jasnavialmožnaha kniazia z Kazielska Andreja Ahinskaha, miečnika vialikaha litoŭskaha, starasty huzaŭskaha i płatelskaha, i Paŭliny Šembiek, zakonnych sužencaŭ.
Chrosnymi baćkami byli jasnavialmožny kniaź Francišak Ksavieryj z Kazielska Ahinski, starasta pieravalski, razam z kniahiniaj Alenaj Ahinskaj, kaštalanavaj vilenskaj, asistentami — vysakarodny pan Fieliks Łubienski (Fieliks rodny brat Michała Kleafasa pa maci. — NN), starasta nakielski, i vysakarodnaja panna Maryjana Judzickaja, kaštalanka mienskaja».
Dahetul biassprečnym ličyŭsia fakt, što Michał Kleafas Ahinski naradziŭsia 25 vieraśnia 1765 hoda ŭ polskaj vioscy Huzaŭ prykładna za 50 kiłamietraŭ ad Varšavy, jakoj vałodaŭ jahony baćka. Pra heta ŭ miemuarach piša i sam kampazitar.
Sam Michał Kleafas Ahinski ličyŭ miescam svajho naradžeńnia polski Huzaŭ, vidać, pamyłkova. Fota: Wikimedia Commons
Sapraŭdy, dobra viadomy mietryčny zapis pra inšaje chryščeńnie Michała Kleafasa Ahinskaha, jaki zachoŭvajecca ŭ archivie parafii Sv. Stanisłava ŭ Viskitkach, horadzie niedaloka ad Huzava:
«Huzaŭ, 26 kastryčnika, majontak. Ja, probašč Viskitkaŭ Adam Markievič, achryściŭ niemaŭla, jakoje atrymała imiony Kleafas, Michał, Francišak, Fieliks, Antoni, Ihnacy, Juzaf i Tadevuš, zakonnych sužencaŭ najiaśniejšaha i vialmožnaha hrafa, miečnika vialikaha litoŭskaha, starasty huzaŭskaha Andreja Ahinskaha i jahonaj žonki Paŭliny Šembiek, syna. Chrosnyja baćki — najiaśniejšy i vialmožny Juzaf Siemianoŭski, kaštalan raŭski, i najiaśniejšaja i vialmožnaja Barbara Radajeŭskaja z rodu Hajeŭskich, kaštalanava inaŭracłaŭskaja».
Jak ža tak stałasia, što miesca naradžeńnia Ahinskaha zrušyłasia amal na 500 km na poŭnač?
Nasamreč, jak tłumačać śpiecyjalisty, nijakich supiarečańniaŭ tut niama. Zvyčajnaj praktykaj u tyja časy było dvajnoje chryščeńnie:
spačatku mahli pachryścić adnoju vadoju, jak u Sałantach, a paśla z bolšaj uračystaściu chryścili ŭžo alejem, što, vidać, i adbyłosia ŭ Huzavie.
Varta zaŭvažyć, što mietryka ab chryščeńni z Huzava nie źmiaščaje źviestak pra toje, dzie i kali byŭ narodžany chłopčyk.
Kaścioł u pabudavany ŭ 1725 hodzie pa fundacyi kniazia Kazimira Ahinskaha i starasty ŭžvienckaha Juryja Vojny, uładalnika Sałantaŭskaha majontka. U 1764 hodzie ŭ hetym kaściole byŭ achryščany Michał Kleafas Ahinski. Fota: Wikimedia Commons
Kniazi Ahinskija vałodali majontkami i ŭ Žamojci, dzied Michała Kleafasa Ahinskaha nabyŭ ad Sapiehaŭ nie vielmi daloka ad Sałantaŭ Retavu, dzie paśla byŭ uźviedzieny pałac, u jakim siońnia znachodzicca ŭžo zhadany muziej Ahinskich. A pa fundacyi inšaha pradstaŭnika rodu, kniazia Kazimira Ahinskaha, u 1725 hodzie pabudavany i sam Sałantaŭski kaścioł.
Toje, što Ahinski nie pryhadvaŭ pra Sałanty, možna patłumačyć tym, što jon prosta i sam nie viedaŭ — jaho dziacinstva i maładość prajšli ŭ Huzavie, naturalna, što i svajo naradžeńnie jon źviazvaŭ z hetym miescam.
Litoŭcy ŭžo vypravili źviestki pra chryščeńnie kampazitara na staronkach Geni.com i Litoŭskaj Vikipiedyi. U inšych raździełach svabodnaj encykłapiedyi hetaja infarmacyja pakul nie adlustravana i miescam naradžeńnia padajecca Huzaŭ. Sapraŭdnaje miesca naradžeńnia Ahinskaha jašče naležyć vyśvietlić daśledčykam, ale heta, vidavočna, budzie dzieści niedaloka ad Sałantaŭ u Žamojci.